BETA

Na današnji dan 17. avgust

Na današnji dan 17. avgust

1552 – U Beogradu je štampana prva knjiga ćirilicom, poznata kao “Beogradsko četvorojevandjelje”. Knjigu, koja predstavlja dragocen izvor za upoznavanje prilika u Beogradu sredinom 16. veka, štampao je Trojan Gundulić, pripadnik dubrovačke kolonije u Beogradu.

1629 – Rodjen je Jan Sobjeski, poljski kralj (1674-96), nacionalni heroj koji se uspešno borio protiv Švedske, Turske, Tatara i Kozaka. Slavljen je kao spasitelj Evrope, kada je 1683. oslobodio Beč turske opsade i time sprečio prodor Turske u srednju Evropu.

1743 – Mirom u Abou, kojim je Rusiji pripao južni deo Finske, okončan je rusko-švedski rat (1741-43).

1753 – Rodjen je češki slavista Jozef Dobrovski (Josef Dobrovsky), najznačajnija ličnost češkog narodnog preporoda, autor gramatike češkog jezika i “Udžbenika staroslovenskog jezika” (1822), prve naučne gramatike staroslovenskih jezika.

1786 – Rodjen je američki nacionalni junak i političar Dejvi Kroket (Davy Crockett), član Kongresa SAD od 1827. do 1831. i od 1833. do 1835. Poginuo je u martu 1836. braneći tvrdjavu Alamo od Meksikanaca.

1786 – U Potsdamu je umro pruski kralj Fridrih II Veliki (Friedrich der Grosse), koji je tokom vladavine od 1740. do smrti stvorio od Pruske evropsku silu. Nasledio ga je Fridrih Vilhelm II.

1850 – Danska je prodala Velikoj Britaniji sva utvrdjenja i vlasnička prava nad Zlatnom obalom u Africi.

1879 – Osnovana je Francuska kompanija za izgradnju Panamskog kanala na čelu sa Ferdinandom de Lesepsom (Lessepes). Kompanija je bankrotirala 1889. izazvavši veliki politički skandal u Francuskoj, a gradnju kanala nastavile su SAD, nakon što su 1902. otkupile francusku koncesiju, dotad izvršene radove i znatan deo opreme za 40 miliona dolara i osnovale Zonu Panamskog kanala (1903).

1878 – Rodjen je Isidor Bajić, istaknuti kompozitor i pedagog, osnivač jedne od najstarijih srpskih muzičkih škola sa sedištem u Novom Sadu, koja nosi njegovo ime.

1887 – Rodjen je Karlo I, poslednji austrijski car (1916-18) i ugarsko-hrvatski kralj (1916-19), naslednik Franca Jozefa I. Nakon neuspelih pokušaja da u toku Prvog svetskog rata sklopi separatni mir i monarhiju reformiše u federalnu državu, bio je prinudjen da se odrekne prestola i emigrira u Švajcarsku.

1896 – Džordž Karmak (George Carmack) otkrio je zlato u pritoci reke Klondajk u Kanadi, izazvavši jednu od najmasovnjih “zlatnih groznica”.

1941 – Nemci su u Drugom svetskom ratu obesili na Terazijama u centru Beograda tela petorice srpskih rodoljuba.

1943 – Savezničke snage uspostavile su, u Drugom svetskom ratu, kontrolu na Siciliji.

1945 – Vodja indonežanske borbe za nezavisnost Ahmed Sukarno proglasio je nezavisnost Indonezije od Holandije i osnivanje jedinstvene Republike Indonezije. Holandija je priznala suverenitet Indonezije tek 1949, nakon četvorogodišnjeg indonežansko-holandskog rata.

1960 – Afrička država Gabon stekla je nezavisnost od Francuske.

1962 – Čuvari Berlinskog zida ranili su 18-godišnjeg Petera Fehtera (Peter Fechter) kada je pokušao da pobegne preko Berlinskog zida i pustili ga da umre od gubitka krvi. Taj slučaj postao je simbol tragedije do koje je dovelo podizanje zida izmedju Istočne i Zapadne Nemačke, a dvojica čuvara optuženi su u julu 1996. za ubistvo bez predumišljaja.

1976 – U zemljotresu koji je izazvao ogromne talase, na filipinskom ostrvu Mindanao poginulo je oko 8.000 ljudi.

1985 – U eksploziji automobila-bombe u hrišćanskom delu Bejruta poginulo je 60 i povredjeno 100 ljudi.

1987 – Nemački ratni zločinac Rudolf Hes (Hess), zamenik Adolfa Hitlera, izvršio je samoubistvo u 93. godini u berlinskom zatvoru Špandau, u kome je izdržavao kaznu doživotne robije na koju je osudjen u Nirnberškom procesu 1946.

1988 – Od eksplozije bombe podmetnute u vojni avion poginuo je pakistanski diktator, general Mohamed Zija ul Hak (Mohammed Zia, Haq). Sa predsednikom Pakistana poginuo je i ambasador SAD u Islamabadu Arnold Rafel (Raphel).

1990 – Nakon najave Srpskog nacionalnog veća da će raspisati referendum o autonomiji Srba u Hrvatskoj, specijalne snage hrvatske policije napale su policijske stanice u srpskim opštinama Obrovac i Benkovac. Srbi su odgovorili podizanjem barikada na saobraćajnicama, čime je počela pobuna Srba u Kninskoj krajini.

1996 – Sa kosmodroma u Bajkonuru u vasionu je poletela prva Francuskinja, Klaudija Andre Dešaj (Claudie, Deshays), koja je potom provela 16 dana u naučnoj misiji na ruskoj svemirskoj orbitalnoj stanici “Mir”.

1999 – U najtežoj prirodnoj katastrofi u istoriji Turske, u zemljotresu sa epicentrom kod grada Izmir, 150 kilometara zapadno od Istanbula, poginulo je više od 30.000 ljudi.

2001 – Nezadovoljna radom vlade Srbije, Demokratska stranka Srbije donela je odluku da povuče svoje predstavnike iz vlade. Bio je to početak ozbiljne krize u Demokratskoj opoziciji Srbije (DOS) koja je izbornom pobedom u septembru 2000. srušila desetogodišnji režim Slobodana Miloševića.

2004 – Umro je Žerard Suzej (Gerard Souzay) jedan od najvećih francuskih baritona.

2005 – Umro je bolivijski fotograf Fredi Alborta (Fredy) koji je 1967. snimio čuvenu fotografiju ubijenog legendarnog gerilskog vodje Če Gevare (Che Guevara).

2008 – Američki plivač Majkl Felps osvojio je osmu zlatnu medalju na Olimpijskim igrama u Pekingu, postavivši tako novi rekord po broju zlata na jednim Igrama. Dotadašnji rekorder bio je plivač Mark Špic sa sedam zlatnih medalja sa olimpijade u Minhenu 1972.

2009 – U nesreći u najvećoj hidroelektrani u Rusiji, Sajano-Šušenskaja u Hakasiji, Sibir, poginulo je 75 radnika. Havarija je uticala na smanjenu proizvodnju električne energije, a remont hidroelektrane je trajao do novembra 2014 godine.

2012 – Članice ruske pank grupe “Pusi Rajot” (Pussy Riot), koje su u februaru izvele performans u hramu Hrista spasitelja u Moskvi “Bogorodice, progoni Putina”, osudjene su na po dve godine zatvora za huliganstvo.

2017 – U terorističkom napadu kombijem u Barseloni poginulo je 12 ljudi, a 80 povredjeno. Odgovornost za napad u Španiji (Kataloniji) preuzela je Islamska država.

2019 – Sudanske civilna i vojna vlast potpisale su konačni sporazum o podeli vlasti tokom trogodišnjeg prelaznog perioda, nakon smenjivanja dugogodišnjeg predsednika Omara al Bašira.

2022 – Izrael i Turska su obnovile pune diplomatske odnose, prekinute  proteravanjem ambasadore 2018. godine nakon što su izraelske snage ubile 60 Palestinaca tokom protesta na granici Gaze protiv otvaranja američke ambasade u Jerusalemu.